Peter Lynch là nhà đầu tư huyền thoại và là cựu quản lý của Quỹ Magellan tại Fidelity Investments, người đã đạt được lợi nhuận trung bình hàng năm ấn tượng là 29,2% trong thời gian ông tại vị từ năm 1977 đến năm 1990. Triết lý đầu tư của Lynch nhấn mạnh vào việc hiểu rõ các yếu tố cơ bản và triển vọng tăng trưởng của công ty.
Phương pháp định giá cổ phiếu của Peter Lynch là một cách tiếp cận đơn giản được giới thiệu lần đầu trong cuốn sách “One Up On Wall Street” năm 1989. Phương pháp này giúp nhà đầu tư đánh giá liệu một cổ phiếu có được định giá hợp lý, quá cao hay quá thấp dựa trên tăng trưởng thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS) kỳ vọng trong tương lai, lợi suất cổ tức, và tỷ lệ giá trên thu nhập (P/E) hiện tại của công ty.
Tôi tìm hiểu và chia sẻ hướng dẫn cách định giá cổ phiếu theo Peter Lynch ở dưới đây:
I. Công thức Giá trị Hợp lý của Peter Lynch
Phương pháp này tính toán tỷ lệ bằng cách lấy tổng tốc độ tăng trưởng EPS tương lai dự kiến và lợi suất cổ tức, chia cho tỷ lệ P/E.
Công thức Giá trị Hợp lý của Peter Lynch là
Trong đó:
– Tỷ lệ Tăng trưởng EPS Tương lai: Tốc độ tăng trưởng thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS) dự kiến của công ty trong tương lai.
– Lợi suất Cổ tức (Dividend Yield): Cổ tức hàng năm trên mỗi cổ phiếu (DPS) / Giá cổ phiếu hiện tại.
– Tỷ lệ P/E (Price-to-Earnings Ratio): Giá cổ phiếu hiện tại / EPS.
II. Các bước tính toán
Để tính toán Giá trị Hợp lý của Peter Lynch, bạn cần thực hiện 4 bước sau:
Bước 1: Ước tính Tỷ lệ Tăng trưởng EPS Tương lai
Đây là giả định chính trong công thức, đòi hỏi nhà đầu tư phải ước tính tốc độ tăng trưởng hàng năm dự kiến của thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS).
• Cách thực hiện: Bạn nên xem xét các yếu tố như lịch sử tăng trưởng của công ty, xu hướng ngành, bối cảnh cạnh tranh và hướng dẫn từ ban lãnh đạo. Chi tiết các bước mình hay làm như sau:
Các bước dự đoán tốc độ tăng trưởng EPS
Để dự đoán tốc độ tăng trưởng EPS một cách toàn diện và chính xác hơn, bạn cần thực hiện một phân tích tổng hợp dựa trên nhiều yếu tố, không chỉ một chỉ số duy nhất:
- Phân tích tăng trưởng doanh thu: Doanh thu là nền tảng của lợi nhuận. Đánh giá tốc độ tăng trưởng doanh thu trong quá khứ và triển vọng của công ty, bao gồm thị phần, xu hướng ngành và khả năng mở rộng kinh doanh.
- Đánh giá biên lợi nhuận: Kiểm tra xem công ty có quản lý chi phí hiệu quả hay không. Phân tích các chỉ số như biên lợi nhuận gộp và biên lợi nhuận ròng để xác định khả năng chuyển doanh thu thành lợi nhuận.
- Xem xét cơ cấu vốn: Phân tích mức độ nợ vay của công ty. Nợ vay và chi phí lãi vay có thể ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận ròng và EPS. Tỷ lệ nợ lớn có thể tiềm ẩn rủi ro tài chính, ngay cả khi EPS đang tăng trưởng.
- Theo dõi số lượng cổ phiếu: Số lượng cổ phiếu đang lưu hành ảnh hưởng trực tiếp đến EPS. Việc công ty phát hành thêm cổ phiếu mới có thể làm pha loãng EPS. Ngược lại, việc mua lại cổ phiếu có thể làm tăng EPS.
- Tham khảo dự báo từ các tổ chức phân tích: Nhiều tổ chức tài chính và chuyên gia thường đưa ra các dự báo tăng trưởng EPS dựa trên phân tích chuyên sâu về công ty và thị trường. Bạn có thể tham khảo những dự báo này để có thêm thông tin.
- Hoặc có thể tính Tốc độ tăng trưởng bền vững (Sustainable Growth Rate – SGR). Để ước lượng tỷ lệ tăng trưởng EPS, chi tiết tôi sẽ hướng dẫn phía bên dưới.
• Lưu ý: Vì công thức giả định tăng trưởng tuyến tính, điều quan trọng là phải thận trọng với ước tính tỷ lệ tăng trưởng này
Bước 2: Tính toán hoặc Tìm Lợi suất Cổ tức
Lợi suất cổ tức là cổ tức hàng năm trên mỗi cổ phiếu được biểu thị bằng phần trăm của giá cổ phiếu hiện tại.
• Công thức:
• Cách tìm: DPS có thể được tìm thấy trên trang dữ liệu chứng khoán như Vietstock, Fireant, cafef…
Bước 3: Tính toán hoặc Tìm Tỷ lệ P/E (Giá trên Thu nhập)
Tỷ lệ P/E là thước đo định giá so sánh giá cổ phiếu của công ty với thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS) của công ty đó
• Công thức: P/E = Giá cổ phiếu hiện tại / thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS)
• Cách tìm: Hoặc P/E có thể được tìm thấy trên trang dữ liệu chứng khoán như Vietstock, Fireant, cafef…
Bước 4: Tính toán
Sau khi có đủ ba yếu tố đầu vào, bạn tính toán tỷ lệ.
Ví dụ: Nếu một công ty có tỷ lệ tăng trưởng EPS dự kiến là 12%, lợi suất cổ tức là 3% và tỷ lệ P/E là 20x. Thí giá trị hợp lý = (12%+3%)/20 =0.75
III. Cách Diễn giải Tỷ lệ Giá trị Hợp lý
Công thức của Peter Lynch không cung cấp mức giá cổ phiếu nội tại tuyệt đối để so sánh trực tiếp, mà thay vào đó đưa ra một tỷ lệ để chỉ ra liệu cổ phiếu đó bị định giá quá cao, định giá hợp lý hay bị định giá thấp.
Theo Peter Lynch, việc diễn giải tỷ lệ này như sau:
| Tỷ lệ Giá trị Hợp lý | Diễn giải | Ý nghĩa |
| Lớn hơn 2.0 | Bị định giá thấp (Undervalued) | Cho thấy giá trị mạnh và cơ hội đầu tư tốt. Lynch nói rằng tỷ lệ 2.0 trở lên là mức bạn thực sự nên tìm kiếm. |
| Khoảng 1.5 | Định giá hợp lý (Fairly valued) | Giá cả phù hợp với hiệu suất tài chính. Lynch coi 1.5 là “tạm ổn”. |
| Gần 1.0 | Định giá hợp lý (Fairly valued) | Cho thấy tỷ lệ P/E phù hợp với tốc độ tăng trưởng dự kiến và lợi suất cổ tức. |
| Dưới 1.0 | Bị định giá quá cao (Overvalued) | Cho thấy giá trị kém. Lynch nói rằng dưới 1 là kém. |
IV. Hạn chế của Phương pháp Định giá Peter Lynch
Mặc dù hữu ích cho việc đánh giá nhanh, phương pháp này có một số hạn chế quan trọng mà nhà đầu tư cần xem xét:
1. Dựa vào Ước tính: Công thức phụ thuộc rất nhiều vào tỷ lệ tăng trưởng EPS tương lai dự kiến, một con số ước tính dễ bị sai sót. Việc dự báo tăng trưởng thu nhập đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về công ty, ngành và môi trường kinh tế vĩ mô.
2. Giả định Tăng trưởng Tuyến tính: Công thức giả định rằng tăng trưởng thu nhập sẽ tiếp tục ở một tốc độ không đổi, điều này có thể không thực tế vì các công ty thường trải qua sự dao động về tốc độ tăng trưởng do chu kỳ kinh tế và cạnh tranh.
3. Cách tiếp cận Đơn giản: Công thức không xem xét các yếu tố quan trọng khác ảnh hưởng đến giá trị cổ phiếu như mức nợ, khả năng tạo dòng tiền, lợi thế cạnh tranh, hoặc xu hướng ngành.
4. Không phù hợp với mọi công ty: Công thức này không phù hợp để định giá các công ty không trả cổ tức hoặc có thu nhập âm, vì nó phụ thuộc vào lợi suất cổ tức và EPS dương.
Lưu ý: Do tính chất đơn giản và giới hạn về phạm vi, nhà đầu tư nên kết hợp phương pháp của Peter Lynch với các kỹ thuật định giá khác (như Chiết khấu Dòng tiền – DCF) và nghiên cứu kỹ lưỡng về triển vọng của công ty để đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt hơn
Hướng dẫn tính SGR, để ước lượng tỷ lệ tăng trưởng EPS
Cách tính Tốc độ tăng trưởng bền vững (Sustainable Growth Rate – SGR) khá đơn giản, nhưng cần tính toán hai thành phần chính: Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) và Tỷ lệ lợi nhuận giữ lại (Retention Ratio).
Công thức chung nhất là: SGR = ROE × Retention Ratio
Bước 1: Tính Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), hoặc có thể tham khảo ở các trang tài chính
ROE đo lường hiệu quả sử dụng vốn của cổ đông để tạo ra lợi nhuận.
Công thức: ROE = Lợi nhuận ròng / Vốn chủ sở hữu trung bình
- Vốn chủ sở hữu trung bình (Average Shareholders’ Equity): Lấy tổng vốn chủ sở hữu đầu kỳ cộng với vốn chủ sở hữu cuối kỳ, sau đó chia cho 2.
- Lợi nhuận ròng (Net Income): Tìm trên báo cáo kết quả kinh doanh.
Bước 2: Tính Tỷ lệ lợi nhuận giữ lại (Retention Ratio)
Retention Ratio, còn gọi là Tỷ lệ tái đầu tư, là phần trăm lợi nhuận mà công ty giữ lại để tái đầu tư thay vì chi trả cổ tức cho cổ đông.
Công thức: Retention Ratio = 1 – Tỷ lệ chi trả cổ tức (Dividend Payout Ratio)
Để tính được Retention Ratio, bạn cần tính Tỷ lệ chi trả cổ tức trước.
Công thức: Tỷ lệ chi trả cổ tức = Tổng cổ tức chi trả / Lợi nhuận ròng
Tổng cổ tức chi trả: Tìm trong báo cáo lưu chuyển tiền tệ hoặc thuyết minh báo cáo tài chính.
Bước 3: Áp dụng vào công thức SGR
Sau khi đã có kết quả ROE và Retention Ratio, bạn chỉ cần nhân hai giá trị này với nhau để có được SGR.
SGR = ROE × (1 – Tổng cổ tức chi trả / Lợi nhuận ròng ).
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn có thông tin tài chính của một công ty như sau:
- Lợi nhuận ròng: 200 tỷ đồng
- Vốn chủ sở hữu đầu năm: 800 tỷ đồng
- Vốn chủ sở hữu cuối năm: 1.000 tỷ đồng
- Tổng cổ tức chi trả: 80 tỷ đồng
Bước 1: Tính ROE
- Vốn chủ sở hữu trung bình = (800 + 1.000) / 2 = 900 tỷ đồng
- ROE = 200 / 900 = 22,2%
Bước 2: Tính Retention Ratio
- Tỷ lệ chi trả cổ tức = 80 / 200 = 40%
- Retention Ratio = 1 – 40% = 60%
Bước 3: Tính SGR
- SGR = 22,2% × 60% = 13,32%
Điều này có nghĩa là công ty có thể tăng trưởng doanh thu và tài sản tối đa 13,32% mỗi năm mà không cần vay thêm nợ hoặc phát hành thêm cổ phiếu mới, dựa trên chính sách tài chính hiện tại.
